Wat is GIS?

Er bestaat nogal wat begripsverwarring rond GIS (geografisch informatie systeem) door de diverse definities die in omloop zijn. Dit geeft al aan, dat het vakgebied erg divers is. GIS staat voor onder meer technologie, standaardsoftware en toepassingen van ruimtelijk georiënteerde systemen.

Een ruime definitie van GIS luidt: een geografisch informatiesysteem maakt het verzamelen, opslaan, opvragen, analyseren en tonen van ruimtelijke gegevens mogelijk. Het verwerken van de gegevens kan verschillende doelstellingen ondersteunen, variërend van het simpel automatiseren van bestaande taken, bijvoorbeeld van het automatisch tekenen van kaarten tot het onderbouwen en mogelijk maken van de planvorming en besluitvorming van een organisatie. GIS-technologie bevat daartoe elementen van cartografische computertechnieken (CAD en remote sensing), database management systemen (DBMS) en van decision support systemen (DSS).

In ruime zin is GIS daarmee een verzamelterm geworden voor een variatie aan ruimtelijk georiënteerde systemen, die echter grote verschillen vertonen qua opzet en mogelijkheden. GIS in enge zin is daar één van: het ruimtelijk analytische GIS, dat de meest complexe technologie betreft.
Vastgoed(informatie)beheerders bijvoorbeeld zien GIS doorgaans als gegevensmanagement-tool. Voor hen staat de ruimtelijke ontsluiting, validatie en presentatie van vastgoedgegevens voorop. Analytische GIS'en hebben beheersfuncties en in een beheers-GIS-omgeving kan de gebruiker wel degelijk analyses uitvoeren.

Een beschrijving van de lokatie en de vorm van vastgoedobjecten zoals wegen, kabels, stuwen, en gebouwen, is inzichtelijker op een kaart dan in woorden, mits de kaart voldoende nauwkeurig is. De bijbehorende schaal ligt tussen 1:100 en 1:5000. In GIS toepassingen noemt men dergelijke kaartgegevens grootschalig. Bij ruimtelijke analyse - waarbij verschillende themakaarten over elkaar heen gelegd worden (overlay-techniek) - gaat het meestal om relatief grote gebieden, zoals bijvoorbeeld heel Nederland. Bovendien wordt die enorme oppervlakte op zo'n moment tegelijk geraadpleegd.
Representatie van de werkelijkheid vindt plaats op kleinschalige kaartlagen (schaal is kleiner dan 1:10.000), zodat het systeem een haalbare hoeveelheid digitale kaartinformatie te verwerken krijgt. Een andere reden om kleinschalig te werken is dat relevante ruimtelijke thema's adequaat weergegeven kunnen worden op een kleine schaal. De bepaling van de kortste route in een zogenaamde netwerkanalyse over autosnelwegen door Nederland behoeft geen detaillering tot op de straatkolk.