ITC ziet taak bij ontbossingsproblematiek in ontwikkelingslanden

A. de Gier benoemd tot nieuwe hoogleraar Bosbouw

Ondanks het toenemende bewustzijn ten aanzien van het belang van bossen voor de mense en zijn milieu, zet de afbraak van deze kostbare natuurreserves in de tropen zich in hoog tempo voort. Per jaar wordt er een bosoppervlakte van 4,5 keer Nederland (15,4 miljoen hectare!) vernietigd in Azië, Afrika en Latijns-Amerika. De hoofdoorzaak is de toenemende behoefte aan landbouwgrond, als gevolg van de snel groeiende bevolking. Prof. dr ir A. de Gier stelt verder in zijn inaugurele rede op 22 juni dat als gevolg van de afname van vele tropische natuurbossen, meer aandacht moet uitgaan naar gebruik en beheer van plantagebos en van de bomen buiten het bos. Deze kunnen namelijk een deel van de bosproduktie vervangen. De resterende natuurbossen kunnen op deze wijze zoveel mogelijk worden ontzien.

Nieuw invalshoeken
Voor de hoofdoorzaak van ontbossing, de toenemende behoefte aan landbouwgrond, ziet professor De Gier landgebruiksplanning als een noodzakelijk instrument om tot een optimale functietoewijzing van land te komen. Bos zal hierbij een belangrijke functie moeten vervullen. Bovendien zouden landbouwprojecten steeds een brandhoutcomponent moeten hebben. Landbouw en bosbouw blijken meer verweven te zijn dan men in eerste instantie zou verwachten. Landbouwprodukten kunnen namelijk veelal pas na bereiding gegeten worden, en voor deze bereiding is in de tropen hoofdzakelijk brandhout nodig. Op het ITC worden efficiënte technieken ontwikkeld om het brandhoutaantal te bepalen.

Verder stelt De Gier dat bestaand bos zelf ook op een meer duurzame wijze beheerd kan worden. Integratie van bestaande beheerssystemen van bosgemeenschappen in het formele bosbeheer biedt hiertoe mogelijkheden. Voor het vaststellen van de grenzen van lokaal beheerde gebieden kan met succes gebruik worden gemaakt van technieken als sketch mapping, interviews en het gebruik van draagbare positioneringsapparatuur (GPS). Na invoering van de gegevens in een geografisch informatiesysteem ligt er een basis voor discussie met zowel de lokale gemeenschappen als de bosdienst. Volgens professor De Gier is het eerst goed vaststellen van de huidige situatie van het bos, en van de oorzaken van de achteruitgang ervan, essentieel om tot een duurzame landgebruiksplanning en beheer te komen. Bovendien zal het beheren van deze gronden meer effectiviteit en duurzaamheid garanderen, wanneer zowel landgebruikers als -bezitters worden betrokken bij het proces van het zoeken naar een juiste oplossing en de uitvoering daarvan, wat evenzeer geldt voor de bomen buiten het bos. Dit vereist een intergrale aanpak door alle betrokken partijen.

ITC
Het ITC zal ook op mondiaal niveau aandacht geven aan de ontbossing- en degradatieproblematiek, en de samenwerking versterken met internationale organisaties, zoals de FAO. Individuele regeringen zijn uiteindelijk verantwoordelijk voor de feitelijke uitvoering. De belangrijkste taak van de afdeling Forest Science van het ITC, waarvan professor De Gier het hoofd is, is het verzorgen van onderwijs voor belanghebbenden uit met name ontwikkelingslanden. Verder zal een belangrijk deel van de tijd worden besteed aan onderzoek.