Ordnance Survey maakt data vrij beschikbaar

drs. Katleen Janssen

In januari 2010 werd de website data.gov.uk gelanceerd. Via dit portaal zijn ondertussen meer dan 3.000 datasets te vinden, die vrij kunnen worden gebruikt voor elk doeleinde – ook commercieel dus. Een eenvoudige licentie werd gecreëerd, gebaseerd op de creative commons-principes. De belangrijkste voorwaarde die wordt opgelegd, is attributie: de gebruiker moet de bron vermelden zoals wordt gevraagd door de dataleverancier.
Daarnaast mag de gebruiker ook niet doen uitschijnen, dat de dataleverancier zijn gebruik van de gegevens steunt of goedkeurt, en hij moet zorgen, dat hij de gegevens of de bron ervan niet bedrieglijk verkeerd weergeeft. De gebruiker krijgt ook geen enkele garantie over de kwaliteit van de data.
Data.gov.uk werd zeer goed onthaald in het Verenigd Koninkrijk en wordt beschouwd als een enorme sprong vooruit in de openheid en transparantie van de overheid. Maar de revolutie is minder groot dan op het eerste gezicht lijkt. Een zeer groot gedeelte van de datasets die kunnen worden gedownload via data.gov.uk waren al eerder beschikbaar, alleen waren ze nog niet samengebracht op één plaats.
De verdienste van de website ligt dus niet zozeer in het ‘openstellen’ van data die eerder afgesloten was, maar in het verzamelen van data op één toegankelijke plaats. Dit neemt niet weg, dat dergelijke verzameling natuurlijk ook van zeer groot belang is voor het gemak van de gebruiker, en dus nog steeds moet worden toegejuicht. Als data eenvoudig vindbaar is, is al een zeer groot deel van de weg afgelegd.

Ordnance Survey volgt
Wat misschien voor velen veel revolutionairder is, is het feit dat Ordnance Survey (OS) ook is gezwicht en een deel van haar data vrij beschikbaar maakt. Dat OS de dans niet zou ontspringen, werd duidelijk in november 2009, toen de premier een aantal voorstellen deed om ook een deel van de geografische data van OS open te stellen. Na een consultatieronde en een impact assessment voor het businessmodel van OS, werd op 1 april OS OpenData gelanceerd.
Een tiental producten kunnen nu op de OS-website worden besteld, onder dezelfde licentievoorwaarden als de datasets van data.gov.uk. Het is dan ook jammer dat OS niet wilde dat haar datasets werden toegevoegd aan data.gov.uk, maar ze enkel via haar eigen website wenste aan te bieden. Dit is een gemiste kans voor meer transparantie.

Kritiek
De vrije beschikbaarheid van OS-data werd uiteraard met groot enthousiasme onthaald in het Verenigd Koninkrijk. Er zijn echter ook kritische geluiden te beluisteren. Een aantal zeer gegeerde datasets, onder andere de grootschalige basisdata en de digitale versies van de populairste papieren kaarten, worden bijvoorbeeld niet gratis gemaakt. Hierdoor moeten veel burgers nog steeds betalen voor de data die ze willen hebben, zoals wandelaars en fietsers.
Het grootste probleem ligt echter dieper. Het gevaar dreigt, dat de openstelling van OS OpenData een doekje voor het bloeden blijft en de broodnodige ruimere discussie over de taak van OS en haar rol in samenleving en economie naar het achterplan wordt verschoven.
Uit de consultatie die aan de openstelling vooraf ging, bleek nochtans, dat er nog steeds vragen zijn omtrent de publieke taak van OS, haar beloofde vereenvoudigd licentiebeleid, haar financiering en regulering, enzovoorts. Deze vragen moeten ook ooit een antwoord krijgen en kunnen niet de mond worden gesnoerd met een gratis datasetje meer of minder. Van uitstel mag dus geen afstel komen: het OS-vraagstuk moet nog steeds ten gronde worden aangepakt.

Reacties naar janssen@vbb.nl